ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ಬಳ್ಳಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಗಡಿಭಾಗದ ‘ತುಂಗಭದ್ರಾ ಜಲಾಶಯ’ದ (Tungabhadra Dam) 19ನೇ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಗೇಟ್ ಕಿತ್ತುಹೋದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿ ಇಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ. 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10ರ ಕಪ್ಪು ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆ ತಾಂತ್ರಿಕ ದುರಂತವು ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇದೀಗ ₹51 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ 33 ಕ್ರಸ್ಟ್ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಟಿಬಿ ಡ್ಯಾಂಗೆ ಹೊಸ ರಕ್ಷಾಕವಚ ದೊರೆತಂತಾಗಿದೆ.
ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆ ಕಪ್ಪು ರಾತ್ರಿ (ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2024)
ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ 70 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. 2024ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10ರ ರಾತ್ರಿ 10:50ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜಲಾಶಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭರ್ತಿಯಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರಬಿಡಲು 10 ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ್ದಾಗ, 19ನೇ ಗೇಟ್ನ ಲಿಂಕ್ ಚೈನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷದಿಂದಾಗಿ ಹಠಾತ್ ತುಂಡಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೇಟ್ ತಾನಿದ್ದ ಗ್ರೂವ್ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಿತ್ತುಹೋಯಿತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಟಿಎಂಸಿ (TMC) ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೇ ಗೇಟ್ನಿಂದ 35,000 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರು ನದಿಗೆ ಹರಿದುಹೋಯಿತು. ತಕ್ಷಣವೇ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳ ತಂಡ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ತುರ್ತು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ‘ಸ್ಟಾಪ್ಲಾಗ್ ಗೇಟ್’ (Stoplog Gate) ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆದು, ಸುಮಾರು 80 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
₹51 ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ 33 ಹೊಸ ಗೇಟ್ಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ
ಅಂದಿನ ಘಟನೆಯಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಮಂಡಳಿ (TB Board), ಕೇವಲ 19ನೇ ಗೇಟ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಜಲಾಶಯದ ಎಲ್ಲಾ 33 ಹಳೆಯ ಸ್ಪಿಲ್ವೇ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.
- ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ: ₹51 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ 70 ವರ್ಷಗಳ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ನೂತನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.
- ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ: ಈ ಬೃಹತ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಕಾಮಗಾರಿಯು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2026ರ ಜೂನ್ 25ರಂದು 33 ಹೊಸ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಗೇಟ್ಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
- ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಕಾರ: ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ತೆಲಂಗಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಲ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.
ನದಿನೀರಾವರಿ ನಂಬಿದ ರೈತರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭರವಸೆ
ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ವಿಜಯನಗರ ಹಾಗೂ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ನಿರಂತರ ನೀರು ಒದಗಿಸುವ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಆತಂಕದ ಮೋಡಗಳು ಸರಿದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ (2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10) ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ 72 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಿದ್ದು, 42,112 ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ಒಳಹರಿವು (Inflow) ದಾಖಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಗೇಟ್ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಬಾರಿಯೂ ರೈತರು ಎರಡು ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
